مقدمه

طراحی و ساختار بسته بندی یا همان Packaging ترکیبی از هنر، صنعت و تکنولوژی برای بهبود شرایط نگهداری، حمل و نقل، بازاریابی و استفاده از یک محصول است. بسته‌بندی محصول عبارت است از هرگونه ظرف یا بسته‌ای که محصول در آن برای فروش به بازار عرضه می‌شود یا به‌ وسیله آن اطلاعات لازم در مورد محصول به مصرف ‌کنندگان منتقل می‌شود. بسته‌بندی به‌عنوان یك سیستم هماهنگ توصیف می‌‌شود كه هدف از آن، آماده‌سازی كالا جهت حمل و نقل، توزیع، انبار كردن، فروش و مصرف است.

بسته‌بندی از طرفی هنر، علم و تكنولوژی به‌ جهت آماده‌سازی كالاها برای حمل و نقل و فروش است. از طرفی، وسیله‌ای جهت اطمینان از سلامت محصول در تحویل به آخرین مصرف‌ كننده در بهترین شرایط با كمترین هزینه است. طراحی بسته‌بندی باید به گونه‌ای باشد که مشتریان براحتی از محتویات آن آگاه شده و برای حمل و نگهداری آن مشکلی نداشته باشند. به همین دلیل نقش مهمی در فرآیند بازاریابی و فروش ایفا خواهد کرد.

دو ویژگی بسیار مهم بسته‌بندی شامل طرح و ساختار آن است. امروزه به دلیل ویژگی‌های منحصر بفرد کاغذ و مقوا که ناشی از خواص الیاف سلولزی تشکیل دهنده‌ی آن‌هاست، استفاده از کاغذ و مقوا در صنایع بسته‌بندی رو به افزایش است. کاغذ و مقوا از جمله موادی هستند که می‌توانند با توجه به خواسته‌های مشتری، قدرت خلاقیت را در طراحي بسته‌بندی افزایش دهند. طرح و ساختار بسته‌بندی برای هر محصول با توجه به توقعات از آن، می‌تواند متفاوت باشد. امروزه موفقیت در تجارت یک کالا، مرهون به کارگیری طرحی مناسب درقالب ساختار مهندسی شده بسته‌بندی آن کالاست.


فهرست مطالب

نقش طراحان و سازندگان بسته‌بندی
انواع بسته‌های مقوایی
ساختار انواع جعبه با لبه برگردان کامل یا FOSE
جزئیات طراحی ساختار جعبه‌های مقوایی
پرکابردترین انواع قفل برای درب و کف جعبه‌های تاخور مقوایی
منابع و مأخذ

انتها

نقش طراحان و سازندگان بسته‌بندی

یکی از ویژگی‌های و تفاوت‌های عمده طراحی برای بسته‌بندی، با سایر کارهای طراحان گرافیک، از قبیل پوستر یا بروشور، جنبه سه‌بعدی آن است. در طراحی بسته‌بندی باید توجه داشت که طرح، روی یک سطح دو بعدی به انجام و رویت مخاطبین نمی‌رسد، بلکه بخشی از فضا توسط این طرح اشغال می‌گردد. به عبارت دیگر، طرح بسته‌بندی مثل یک پوستر فقط از یک سمت در معرض دید خریداران قرار نخواهد گرفت، بلکه مانند یک مجسمه دارای حجم است. این نکته در مورد بسته‌هایی که نسبت طول، عرض و ارتفاع آن‌ها به هم نزدیک‌تر است و در مورد آن‌ها پشت و رو و یا بالا و زیر، چندان معنا ندارد، جدی‌تر می‌شود.

از آنجایی که این بسته‌ها ممکن است از جهات مختلف در قفسه فروشگاه قرار گیرند، باید از همه طرف جذاب و قابل شناسایی باشند. ویژگی سه بعدی بسته‌بندی کار طراحی را حساس، مشکل و در عین حال مهیج و جالب توجه می‌کند. در این مقاله به بررسی چگونگی ساختار و طرح انواع بسته‌بندی متشکل از کاغذ و مقوا به خصوص انواع جعبه‌ها در محصولات غذایی پرداخته می‌شود.

 

اهمیت ساختار جعبه

طراحان و سازندگان بسته‌بندی‌ها نباید فراموش کنند، بار القا بسیاری از حس‌های مختلف و هویتی از کالا که مد نظر طراح یا تولید کننده است، بر عهده ساختار بسته‌بندی است. ساختار در کنار عناصر دیگر طراحی، به ویژه فرم و جنسیت مواد که به نوعی از یکدیگر تفکیک ناپذیرند، پیام آور بسیاری از ویژگی‌ها به بینندگان بسته‌بندی و خریداران کالاست. انتخاب یا ایجاد یک ساختار، در طراحی بسته‌بندی‌ها، افزون بر بار هویتی و نیاز بازار و پیشینه‌ی ذهنی خریداران بیشتر براساس نیاز برای به وجود آوردن فرم، اندازه و شکل بسته‌ها است. همچنین عوامل تکنیکی و فنی مانند توانمندی‌های ماشین آلات، یا صرفه جویی در موادو مصالح در آن موثر است. از میان هزاران طرح و ساختار مختلف، باید با ذهن باز، بهترین را انتخاب کرد.
بالا↑

انواع بسته‌های مقوایی

بسته‌های مقوایی تنوع زیادی در ساختار دارند. بدون در نظر گرفتن ضخامت و نوع مقوا یا لایه‌های تشکیل دهنده‌ی آن‌ها، این بسته‌بندی‌ها را در چهار گروه کلی طبقه‌بندی می‌کنند:

  • لوله‌ها یا تیوب‌ها 
  • قوطی‌ها و چلیک‌ها
  • سینی‌ها
  • جعبه‌ها

گروه آخر که مهمترین گروه بسته‌بندی مقوایی است با تنوع زیاد و کاربردهای فراوان نه تنها بخش عمده‌ای از بسته‌های انعطاف‌ناپذیر مقوایی، بلکه بخش مهمی از صنعت بسته‌بندی را تشکیل می‌دهند. تا حدی که وقتی از بسته‌بندی نامی به میان می‌آید، در ذهن اغلب مردم شکل یک جعبه‌ی مقوایی نقش می‌بندد. جعبه‌ها تنوع غیر قابل باوری در ساختار دارند.

دست کم پانصد ساختار پایه، برای آن‌ها طبقه‌بندی شده است که هر یک با تغییراتی در طول، عرض یا ارتفاع، یا شکل قفل‌ها و نحوه شکل گرفتن در یا کف، نمود و قابلیت‌‌های جدیدی می‌یابند. جعبه‌های تاخور مقوایی به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:

  • جعبه با لبه برگردان کامل
  • جعبه‌های تلسکوپی
  • جعبه‌های سینی شکل
  • جعبه‌های کشویی